\u00d6z<\/p>\n\n\n\n
Dijital teknolojilerin geli\u015fmesi ve internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, bireylerin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri bak\u0131m\u0131ndan yeni hukuki sorunlar\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. \u0130nternet ortam\u0131nda ki\u015fisel verilerin hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde payla\u015f\u0131lmas\u0131, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini ihlal eden g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, ses veya yaz\u0131l\u0131 i\u00e7eriklerin h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131 ve bu i\u00e7eriklerin kal\u0131c\u0131 hale gelmesi, ma\u011fdurlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan telafisi g\u00fc\u00e7 zararlar do\u011furabilmektedir. Bu nedenle bireylerin \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik etkili hukuki mekanizmalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 zorunlu hale gelmi\u015ftir. T\u00fcrk hukukunda bu ihtiyaca cevap vermek amac\u0131yla 5651 say\u0131l\u0131 \u0130nternet Ortam\u0131nda Yap\u0131lan Yay\u0131nlar\u0131n D\u00fczenlenmesi ve Bu Yay\u0131nlar Yoluyla \u0130\u015flenen Su\u00e7larla M\u00fccadele Edilmesi Hakk\u0131nda Kanun kapsam\u0131nda \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin ihlal edilmesi durumunda i\u00e7eri\u011fe eri\u015fimin engellenmesine ili\u015fkin \u00f6zel d\u00fczenlemeler kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi hakk\u0131n\u0131n anayasal ve uluslararas\u0131 hukuk bak\u0131m\u0131ndan kapsam\u0131 incelenmekte; 5651 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen eri\u015fimin engellenmesi tedbirinin hukuki niteli\u011fi, uygulanma \u015fartlar\u0131 ve usul\u00fc de\u011ferlendirilmektedir. Ayr\u0131ca Anayasa Mahkemesi ile Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi kararlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 hakk\u0131 aras\u0131ndaki denge analiz edilmekte ve mevcut sistemin uygulamada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar ile \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri ortaya konulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/p>\n\n\n\n
Bilgi ve ileti\u015fim teknolojilerindeki h\u0131zl\u0131 geli\u015fim, bireylerin haber alma, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klama ve bilgiye eri\u015fme imkanlar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nternetin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bu olanaklar demokratik toplum d\u00fczeninin g\u00fc\u00e7lenmesine katk\u0131 sa\u011flamakla birlikte, bireylerin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine y\u00f6nelik yeni tehditleri de beraberinde getirmi\u015ftir. \u00d6zellikle sosyal medya platformlar\u0131, haber siteleri ve kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan i\u00e7eriklerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 sonucunda ki\u015fisel verilerin izinsiz payla\u015f\u0131lmas\u0131, \u00f6zel hayata ili\u015fkin g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve bilgilerin if\u015fa edilmesi ile ki\u015filik haklar\u0131n\u0131 ihlal eden yay\u0131nlar\u0131n k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7erisinde milyonlarca kullan\u0131c\u0131ya ula\u015fabilmesi m\u00fcmk\u00fcn hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nternet ortam\u0131nda yay\u0131mlanan i\u00e7eriklerin s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan niteli\u011fi, geleneksel hukuk yollar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu zaman etkisiz kalmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bas\u0131l\u0131 yay\u0131nlarda hukuka ayk\u0131r\u0131 bir i\u00e7eri\u011fin toplat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn iken, internet ortam\u0131nda yay\u0131mlanan bir i\u00e7erik saniyeler i\u00e7erisinde farkl\u0131 platformlarda \u00e7o\u011falt\u0131labilmekte ve d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinden eri\u015filebilir hale gelebilmektedir. Bu nedenle \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan h\u0131zl\u0131 ve etkili hukuki tedbirlere ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk hukukunda bireyin \u00f6zel hayat\u0131 \u00f6ncelikle T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131’n\u0131n 20. maddesi ile g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re herkes \u00f6zel hayat\u0131na ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahiptir. Ayn\u0131 zamanda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin 8. maddesi de \u00f6zel ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 hakk\u0131n\u0131 temel insan haklar\u0131ndan biri olarak d\u00fczenlemektedir. Bu anayasal ve uluslararas\u0131 g\u00fcvenceler do\u011frultusunda T\u00fcrk Medeni Kanunu, T\u00fcrk Ceza Kanunu ve 6698 say\u0131l\u0131 Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu gibi \u00e7e\u015fitli d\u00fczenlemeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bireyin ki\u015filik de\u011ferleri korunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nternet ortam\u0131nda meydana gelen ihlaller bak\u0131m\u0131ndan ise temel d\u00fczenleme 5651 say\u0131l\u0131 Kanun’dur. Kanunda yer alan eri\u015fimin engellenmesi mekanizmas\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u00e7eriklerin internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesini \u00f6nlemeyi ama\u00e7layan koruyucu nitelikte bir tedbirdir. \u00d6zellikle \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin ihlal edilmesi halinde ma\u011fdurun talebi \u00fczerine sulh ceza h\u00e2kimi taraf\u0131ndan k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7erisinde eri\u015fimin engellenmesine karar verilebilmesi, meydana gelebilecek zararlar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini \u00f6nlemeyi hedeflemektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bununla birlikte eri\u015fimin engellenmesi tedbiri yaln\u0131zca \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil, ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalara neden olmaktad\u0131r. \u0130nternet ortam\u0131nda yay\u0131mlanan i\u00e7eriklerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya eri\u015fime kapat\u0131lmas\u0131, demokratik toplum d\u00fczeninde ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale niteli\u011fi ta\u015f\u0131yabilmektedir. Bu nedenle eri\u015fimin engellenmesi kararlar\u0131n\u0131n hukuka uygunlu\u011fu de\u011ferlendirilirken yaln\u0131zca \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, haber verme hakk\u0131, kamu yarar\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi birlikte dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Anayasa Mahkemesi bireysel ba\u015fvuru kararlar\u0131nda bu iki temel hak aras\u0131nda adil bir denge kurulmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Benzer \u015fekilde Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi de \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 ile ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma bulundu\u011fu durumlarda somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinin de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini, kamu yarar\u0131 ta\u015f\u0131yan haberler ile yaln\u0131zca bireyin mahremiyetini ihlal eden i\u00e7eriklerin ayn\u0131 hukuki korumadan yararlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi hakk\u0131n\u0131n internet ortam\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc incelemek, 5651 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen eri\u015fimin engellenmesi mekanizmas\u0131n\u0131n hukuki niteli\u011fini ortaya koymak ve Anayasa Mahkemesi ile Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihatlar\u0131 do\u011frultusunda uygulamada kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar\u0131 de\u011ferlendirmektir. \u00c7al\u0131\u015fmada doktrindeki g\u00f6r\u00fc\u015fler, yarg\u0131 kararlar\u0131 ve g\u00fcncel mevzuat birlikte ele al\u0131narak eri\u015fimin engellenmesi tedbirinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan etkileri analiz edilecek; son b\u00f6l\u00fcmde ise mevcut sistemin geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik \u00f6nerilere yer verilecektir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6ZEL HAYATIN G\u0130ZL\u0130L\u0130\u011e\u0130 HAKKININ HUKUK\u0130 N\u0130TEL\u0130\u011e\u0130<\/p>\n\n\n\n
A. \u00d6zel Hayat Kavram\u0131 ve Hukuki Korunmas\u0131<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi hakk\u0131, bireyin ki\u015fili\u011fini \u00f6zg\u00fcrce geli\u015ftirebilmesinin temel ko\u015fullar\u0131ndan biri olup, insan onurunun korunmas\u0131 ilkesinin do\u011fal bir sonucudur. Bu hak, ki\u015finin ba\u015fkalar\u0131n\u0131n m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesini, ki\u015fisel ili\u015fkilerini kurabilmesini, \u00f6zel alan\u0131na ili\u015fkin bilgilerin korunmas\u0131n\u0131 ve ki\u015fisel verileri \u00fczerinde tasarrufta bulunabilmesini ifade etmektedir. \u00d6zel hayat kavram\u0131n\u0131n kesin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7izilmesi g\u00fc\u00e7 olmakla birlikte, \u00f6\u011fretide bireyin yaln\u0131zca kendisiyle veya yak\u0131n \u00e7evresiyle payla\u015fmay\u0131 tercih etti\u011fi her t\u00fcrl\u00fc bilgi, belge, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve ileti\u015fimin bu kapsamda de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Teknolojik geli\u015fmeler, \u00f6zel hayat kavram\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015fletmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal medya hesaplar\u0131, elektronik posta yaz\u0131\u015fmalar\u0131, \u00e7evrim i\u00e7i mesajla\u015fmalar, konum bilgileri, dijital foto\u011fraflar ve ki\u015fisel veriler de \u00f6zel hayat\u0131n ayr\u0131lmaz unsurlar\u0131 aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zel hayat\u0131n ihlali yaln\u0131zca fiziksel m\u00fcdahalelerle de\u011fil, dijital ortamda ger\u00e7ekle\u015ftirilen hukuka ayk\u0131r\u0131 payla\u015f\u0131mlar yoluyla da meydana gelebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk hukukunda \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 \u00e7ok katmanl\u0131 bir sistem i\u00e7erisinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Anayasa, Medeni Kanun, Ceza Kanunu ve Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde bireyin ki\u015filik de\u011ferlerini koruyan b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir hukuki yap\u0131 olu\u015fturuldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n
B. Anayasal G\u00fcvence<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131’n\u0131n 20. maddesinde herkesin \u00f6zel hayat\u0131na ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahip oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ayn\u0131 maddede ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131 da anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ki\u015fisel verilerin ancak kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00e2llerde veya ki\u015finin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131yla i\u015flenebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Anayasa’n\u0131n 20. maddesi yaln\u0131zca devletin bireyin \u00f6zel hayat\u0131na m\u00fcdahale etmemesini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bireyleri \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin hukuka ayk\u0131r\u0131 m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 koruyacak etkili hukuki mekanizmalar\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131 da gerekli k\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda internet ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u00f6zel hayat ihlallerine kar\u015f\u0131 etkili ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 hakk\u0131 mutlak bir hak de\u011fildir. Anayasa’n\u0131n 13. maddesi uyar\u0131nca temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler yaln\u0131zca kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir ve getirilen s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygun olmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla al\u0131nan eri\u015fimin engellenmesi kararlar\u0131 da bu anayasal \u00f6l\u00e7\u00fctler \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
C. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi Kapsam\u0131nda Koruma<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 hakk\u0131, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin 8. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re herkes \u00f6zel ve aile hayat\u0131na, konutuna ve haberle\u015fmesine sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahiptir. Kamu makamlar\u0131n\u0131n bu hakka m\u00fcdahalesi ancak kanunla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131, me\u015fru bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131mas\u0131 ve demokratik toplumda gerekli bulunmas\u0131 h\u00e2linde m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, \u00f6zel hayat kavram\u0131n\u0131 dar yorumlamamakta; bireyin fiziksel ve psikolojik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, ki\u015fisel kimli\u011fi, itibar\u0131, ki\u015fisel verileri ve dijital ortamda yer alan bilgilerinin de bu hakk\u0131n kapsam\u0131nda bulundu\u011funu kabul etmektedir. \u00d6zellikle internet ortam\u0131nda yay\u0131mlanan i\u00e7eriklerin uzun s\u00fcre eri\u015filebilir olmas\u0131 nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan zararlar\u0131n geleneksel yay\u0131nlara g\u00f6re \u00e7ok daha a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fi bir\u00e7ok karar\u0131nda vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Mahkeme, devletlerin yaln\u0131zca \u00f6zel hayata do\u011frudan m\u00fcdahale etmekten ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 yeterli g\u00f6rmemekte; bireyleri \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin hukuka ayk\u0131r\u0131 m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 koruyacak etkili yasal d\u00fczenlemeleri olu\u015fturmas\u0131n\u0131 da pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131nda de\u011ferlendirmektedir.<\/p>\n\n\n\n
5651 SAYILI KANUN KAPSAMINDA \u00d6ZEL HAYATIN G\u0130ZL\u0130L\u0130\u011e\u0130 NEDEN\u0130YLE \u0130\u00c7ER\u0130\u011eE ER\u0130\u015e\u0130M\u0130N ENGELLENMES\u0130<\/p>\n\n\n\n
A. 5651 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un Amac\u0131<\/p>\n\n\n\n
5651 say\u0131l\u0131 Kanun, internet ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen yay\u0131nlar\u0131n belirli hukuki kurallar \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamak ve internet yoluyla i\u015flenen baz\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 fiillerle etkin bi\u00e7imde m\u00fccadele etmek amac\u0131yla kabul edilmi\u015ftir. Kanun ilk y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011finde daha \u00e7ok katalog su\u00e7lara ili\u015fkin eri\u015fim engeli mekanizmas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemekteydi. Ancak internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte ki\u015filik haklar\u0131 ve \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik yeni d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015f; \u00f6zellikle 2014 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen de\u011fi\u015fikliklerle \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin ihlal edilmesi durumunda uygulanacak \u00f6zel usul kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bu d\u00fczenleme ile internet ortam\u0131nda yay\u0131mlanan ve bireyin mahremiyetini ihlal eden i\u00e7eriklerin s\u00fcratle eri\u015fime kapat\u0131lmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc klasik yarg\u0131lama usullerinin uzun s\u00fcrmesi nedeniyle ma\u011fdurun u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar \u00e7o\u011fu zaman telafi edilemez h\u00e2le gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n
B. Eri\u015fimin Engellenmesi Tedbirinin Hukuki Niteli\u011fi<\/p>\n\n\n\n
Eri\u015fimin engellenmesi, internet ortam\u0131nda bulunan hukuka ayk\u0131r\u0131 bir i\u00e7eri\u011fin tamamen silinmesini sa\u011flamayan; buna kar\u015f\u0131l\u0131k belirli bir internet adresine T\u00fcrkiye’den eri\u015fimin teknik y\u00f6ntemlerle engellenmesini ifade eden koruyucu nitelikte bir tedbirdir. Bu y\u00f6n\u00fcyle eri\u015fimin engellenmesi, ceza yapt\u0131r\u0131m\u0131 de\u011fil; temel haklar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan \u00f6nleyici ve ge\u00e7ici bir hukuki koruma arac\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kanunun temel amac\u0131, internet ortam\u0131nda yay\u0131mlanan hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u00e7eri\u011fin daha fazla ki\u015fiye ula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek ma\u011fdurun u\u011frayaca\u011f\u0131 zarar\u0131 en aza indirmektir. \u00d6zellikle \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin ihlal edildi\u011fi durumlarda zaman fakt\u00f6r\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn veya ki\u015fisel bilginin internet ortam\u0131nda birka\u00e7 saat i\u00e7erisinde milyonlarca kullan\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131labilmesi, h\u0131zl\u0131 m\u00fcdahaleyi zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
C. Ba\u015fvuru Usul\u00fc<\/p>\n\n\n\n
5651 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011finin ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcren ki\u015fi do\u011frudan Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumuna (BTK) ba\u015fvurabilmekte veya sulh ceza h\u00e2kiminden eri\u015fimin engellenmesini talep edebilmektedir. Yap\u0131lan ba\u015fvurunun ard\u0131ndan teknik olarak eri\u015fim engeli uygulanmakta ve h\u00e2kim taraf\u0131ndan k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7erisinde hukuki denetim ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Kanun koyucu bu sistemi olu\u015ftururken \u00f6zel hayat ihlallerinde meydana gelebilecek telafisi g\u00fc\u00e7 zararlar\u0131 \u00f6nlemeyi ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak uygulamada eri\u015fimin engellenmesi kararlar\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131n zaman zaman geni\u015f tutuldu\u011fu, yaln\u0131zca hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u00e7eri\u011fin bulundu\u011fu sayfan\u0131n de\u011fil, t\u00fcm internet sitesinin eri\u015fime kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekler g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durum ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan ciddi tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
D. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck \u0130lkesi<\/p>\n\n\n\n
Anayasa Mahkemesi bir\u00e7ok karar\u0131nda eri\u015fimin engellenmesi tedbirinin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygun uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde yaln\u0131zca hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u00e7eri\u011fin bulundu\u011fu URL adresine eri\u015fim engellenmeli; teknik olarak zorunlu olmad\u0131k\u00e7a internet sitesinin tamam\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 yoluna gidilmemelidir.<\/p>\n\n\n\n
Bu yakla\u015f\u0131m ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 aras\u0131nda adil denge kurulmas\u0131n\u0131n bir sonucudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc internet sitesinin tamam\u0131na eri\u015fimin engellenmesi, hukuka ayk\u0131r\u0131 olmayan \u00e7ok say\u0131daki i\u00e7eri\u011fe ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 da engelleyerek demokratik toplum d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan orant\u0131s\u0131z bir m\u00fcdahaleye d\u00f6n\u00fc\u015febilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130 VE AVRUPA \u0130NSAN HAKLARI MAHKEMES\u0130 KARARLARI I\u015eI\u011eINDA DE\u011eERLEND\u0130RME<\/p>\n\n\n\n
A. Anayasa Mahkemesinin Yakla\u015f\u0131m\u0131<\/p>\n\n\n\n
Anayasa Mahkemesi, bireysel ba\u015fvuru kararlar\u0131nda internet ortam\u0131nda \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 ile ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131nda adil bir denge kurulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00fcrekli olarak vurgulamaktad\u0131r. Mahkemeye g\u00f6re Anayasa’n\u0131n 20. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi hakk\u0131 ile 26. ve 28. maddelerinde d\u00fczenlenen ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri demokratik toplum d\u00fczeninin temel unsurlar\u0131d\u0131r. Bu nedenle s\u00f6z konusu haklardan birinin mutlak \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kabul edilemez; somut olay\u0131n \u00f6zellikleri dikkate al\u0131narak \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Anayasa Mahkemesi \u00f6zellikle Twitter, YouTube ve Wikipedia kararlar\u0131nda internet ortam\u0131ndaki yay\u0131nlara y\u00f6nelik eri\u015fim engellerinin ancak zorunlu h\u00e2llerde uygulanabilece\u011fini, m\u00fcdahalenin kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131, me\u015fru bir amaca y\u00f6nelmesi ve demokratik toplum d\u00fczeninde gerekli olmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir. Mahkeme, yaln\u0131zca hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u00e7eri\u011fin bulundu\u011fu ba\u011flant\u0131ya y\u00f6nelik eri\u015fim engeli uygulanmas\u0131n\u0131n esas oldu\u011funu, internet sitesinin tamam\u0131na eri\u015fimin engellenmesinin ise istisnai bir tedbir olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan yap\u0131lan de\u011ferlendirmelerde ise Mahkeme, ma\u011fdurun ki\u015filik haklar\u0131na verilen zarar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u00e7eri\u011fin kamu yarar\u0131 ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yay\u0131mlanan bilgilerin do\u011frulu\u011funu ve m\u00fcdahalenin orant\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 birlikte incelemektedir. \u00d6zellikle kamu yarar\u0131 bulunmayan, ki\u015finin mahremiyet alan\u0131na ili\u015fkin g\u00f6r\u00fcnt\u00fc veya bilgilerin internet ortam\u0131nda yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n \u00f6zel hayat\u0131n ihlali olu\u015fturdu\u011fu kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bireysel ba\u015fvuru kararlar\u0131nda Mahkeme, internet ortam\u0131nda yay\u0131mlanan i\u00e7eriklerin k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok geni\u015f kitlelere ula\u015fmas\u0131 nedeniyle etkili ve s\u00fcratli hukuki koruma mekanizmalar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131n\u0131n devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda oldu\u011funu da vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
B. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi \u0130\u00e7tihatlar\u0131<\/p>\n\n\n\n
Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131nda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin 8. maddesi ile ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fczenleyen 10. madde aras\u0131nda denge kurulmas\u0131n\u0131 esas almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Mahkemenin Von Hannover\/Almanya karar\u0131nda, kamuoyunca tan\u0131nan ki\u015filerin dahi \u00f6zel ya\u015famlar\u0131n\u0131n belirli bir alan\u0131n\u0131n korunmas\u0131 gerekti\u011fi kabul edilmi\u015ftir. Mahkemeye g\u00f6re yay\u0131mlanan haber veya g\u00f6rsellerin yaln\u0131zca kamuoyunun merak\u0131n\u0131 gidermeye y\u00f6nelik olmas\u0131, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Haberin kamu yarar\u0131na katk\u0131 sa\u011flamas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Axel Springer AG\/Almanya karar\u0131nda ise Mahkeme, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 aras\u0131nda denge kurulurken \u015fu \u00f6l\u00e7\u00fctlerin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Haberin kamu yarar\u0131na katk\u0131s\u0131, <\/p>\n\n\n\n
\u2022 \u0130lgili ki\u015finin toplumdaki konumu, <\/p>\n\n\n\n
\u2022 Haberin elde edilme y\u00f6ntemi, <\/p>\n\n\n\n
\u2022 Bilginin do\u011frulu\u011fu, <\/p>\n\n\n\n
\u2022 Yay\u0131n\u0131n \u015fekli ve sonu\u00e7lar\u0131, <\/p>\n\n\n\n
\u2022 M\u00fcdahalenin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Bu kriterler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nternet yay\u0131nlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yan DelfiAS\/Estonya karar\u0131nda ise Mahkeme, internet ortam\u0131n\u0131n geleneksel medya ara\u00e7lar\u0131na g\u00f6re \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131lma etkisine sahip oldu\u011funu, bu nedenle bireylerin ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik daha etkili tedbirlerin al\u0131nabilece\u011fini kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bu kararlar birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin ne ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ne de \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131n\u0131 mutlak \u00fcst\u00fcn hak olarak kabul etti\u011fi; her somut olayda adil denge ilkesini esas ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130FADE \u00d6ZG\u00dcRL\u00dc\u011e\u00dc \u0130LE \u00d6ZEL HAYATIN G\u0130ZL\u0130L\u0130\u011e\u0130 ARASINDAK\u0130 DENGE<\/p>\n\n\n\n
\u0130nternet ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen yay\u0131nlar bak\u0131m\u0131ndan en \u00f6nemli hukuki sorunlardan biri ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 aras\u0131nda denge kurulmas\u0131d\u0131r. Demokratik toplumlarda d\u00fc\u015f\u00fcncenin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve haber alma hakk\u0131 temel anayasal g\u00fcvenceler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bununla birlikte bireyin \u00f6zel ya\u015fam\u0131 da insan onurunun ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bir haberin kamu yarar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131, kamusal tart\u0131\u015fmaya katk\u0131 sunmas\u0131 veya kamu g\u00f6revlilerinin faaliyetlerine ili\u015fkin olmas\u0131 h\u00e2linde ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc daha geni\u015f koruma g\u00f6rmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k bireyin aile ya\u015fam\u0131na, sa\u011fl\u0131k bilgilerine, \u00f6zel yaz\u0131\u015fmalar\u0131na veya mahrem g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine ili\u015fkin payla\u015f\u0131mlar\u0131n kamu yarar\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 \u00f6ncelik kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
5651 say\u0131l\u0131 Kanun’un uygulanmas\u0131nda da bu dengenin korunmas\u0131 zorunludur. Aksi h\u00e2lde ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc gereksiz yere s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fi gibi, \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 da etkisiz h\u00e2le gelebilecektir.<\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle eri\u015fimin engellenmesi kararlar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca ger\u00e7ekten hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u00e7eriklerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131, kararlar\u0131n gerek\u00e7eli bi\u00e7imde verilmesi ve etkili yarg\u0131sal denetime a\u00e7\u0131k bulunmas\u0131 hukuk devleti ilkesinin bir gere\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n
SONU\u00c7<\/p>\n\n\n\n
\u0130nternet teknolojilerindeki geli\u015fmeler, bilgiye eri\u015fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirmekle birlikte bireylerin \u00f6zel hayat\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerin kapsam\u0131n\u0131 da \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nternet ortam\u0131nda payla\u015f\u0131lan i\u00e7eriklerin k\u0131sa s\u00fcrede milyonlarca ki\u015fiye ula\u015fabilmesi ve uzun y\u0131llar eri\u015filebilir durumda kalabilmesi, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin korunmas\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz hukuk sistemlerinin en \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biri h\u00e2line getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk hukukunda 5651 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda d\u00fczenlenen eri\u015fimin engellenmesi mekanizmas\u0131, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin ihlal edildi\u011fi durumlarda ma\u011fdurun korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan etkili ve h\u0131zl\u0131 bir hukuki tedbir niteli\u011findedir. Bununla birlikte bu tedbir uygulan\u0131rken ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerinde gereksiz s\u0131n\u0131rlamalar olu\u015fturulmamas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Anayasa Mahkemesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihatlar\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, eri\u015fimin engellenmesi kararlar\u0131n\u0131n ancak kanuni dayana\u011f\u0131 bulunan, me\u015fru ama\u00e7 ta\u015f\u0131yan, demokratik toplum d\u00fczeninde gerekli ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc m\u00fcdahaleler olarak uygulanabilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6zellikle URL bazl\u0131 eri\u015fim engelinin esas al\u0131nmas\u0131, internet sitelerinin tamam\u0131n\u0131n eri\u015fime kapat\u0131lmas\u0131n\u0131n ise istisnai h\u00e2llerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 temel haklar\u0131n korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak, dijital \u00e7a\u011f\u0131n gerektirdi\u011fi etkili hukuki koruma mekanizmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 kadar bu mekanizmalar\u0131n hukuk devleti ilkesi, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck, hukuki g\u00fcvenlik ve temel haklar\u0131n dengelenmesi ilkeleri do\u011frultusunda uygulanmas\u0131 da zorunludur. Gelecekte yapay zek\u00e2, b\u00fcy\u00fck veri ve yeni ileti\u015fim teknolojilerinin geli\u015fmesiyle birlikte \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin yeni hukuki d\u00fczenlemelere ihtiya\u00e7 duyulaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu nedenle hem ulusal mevzuat\u0131n hem de yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131n\u0131n teknolojik geli\u015fmelere uyum sa\u011flayacak \u015fekilde s\u00fcrekli g\u00fcncellenmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6z Dijital teknolojilerin geli\u015fmesi ve internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, bireylerin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri bak\u0131m\u0131ndan yeni hukuki sorunlar\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. \u0130nternet ortam\u0131nda ki\u015fisel verilerin hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde payla\u015f\u0131lmas\u0131, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini ihlal eden g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, ses veya yaz\u0131l\u0131 i\u00e7eriklerin h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131 ve bu i\u00e7eriklerin kal\u0131c\u0131 hale gelmesi, ma\u011fdurlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan telafisi g\u00fc\u00e7 zararlar do\u011furabilmektedir. Bu nedenle bireylerin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"\u00d6ZEL HAYATIN G\u0130ZL\u0130L\u0130\u011e\u0130 HAKKININ \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130 DURUMLARDA \u0130\u00c7ER\u0130\u011eE ER\u0130\u015e\u0130M\u0130N ENGELLENMES\u0130","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[28,23,29,27,25,21,24,22,26],"class_list":["post-215","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-erisimin-engellenmesi","tag-gizlilik","tag-hak-arama","tag-icerigin-engellenmesi","tag-kayit","tag-mahremiyet","tag-ozel-hayat","tag-suc","tag-veri-ihlali"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=215"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":216,"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215\/revisions\/216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ramazandede.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}